LUDGERUSWEG DEVENTER
Om en nabij het speeltuintje achter Ludgerus aan de Ludgerusweg stond tot ca. 1890 Dappers of Vredenburgs Spijker. In 1832 heette het nog Dappers Spijker, daarna werd het Den Vredenburg genoemd.
Volgens aktes in CO heette De Vredenburg ook Roevers of Reuvers spijker, maar een familie Roevers wordt nergens als eigenaar genoemd. Wel is een Roevers of Reuvers eigenaar van huis Borgele – hemelsbreed ruim 600 meter verderop. Ook huis Borgele werd soms als spijker beschreven. Havezate Borgele en de Vredenburg zijn tussen 1702 en 1713 wel even tegelijkertijd in handen geweest van de familie Dapper
De Vredenburg lag aan de rand van de Margijnenenk, een stuk hogergelegen landbouwgrond direct ten noorden van stad Deventer. Het was een open gebied met akkers zonder bebouwing. Het schootsveld rond Deventer moest leeg blijven i]in geval van oorlog. Daar waar het lege schootsveld rondom de stad Deventer eindigde en het woestere en nattere gebied van het Ambt Colmschate begon. De Vredenburg stond net over de grens tussen de stad Deventer en schoutambt Colmschate – later Diepenveen in het buurschap Borgele. Het bouwland rondom Vredenburg was in 1832 in bezit van het Groote en Voorstergasthuis en van de Stad Deventer.
In 1832, toen de Vredenburg nog Dapperspijker heette was Berend Varenbrink, de tweede echtgenoot van Willemien Vredenburg de offieciele eigenaar. Willemien is nog kerngezond in 1832 maar wanneer je trouwde ging je eigendom automatisch over naar je man. Na zijn overlijden werd de Vredenburg wel weer ‘teruggegeven aan de familie Vredenburg. Alleen wanneer een vrouw ongehuwd of weduwe was, werd zij in de aktes als eigenaar genoteerd. Maar zodra zij een man kreeg, werd deze eigenaar.
De Vredenburg werd in de akten bij Collectie Overijssel het eerst genoemd in 1660. Teunis en Jan voor den Vredenburg moesten belasting betaling voor hun hoornbeesten en xxx. Dit zullen pachters zijn geweest. Het woord ‘burg’ suggereert een versterkt bouwwerk met een boerderij ervoor verpacht aan Teunis en Jan. Aangezien het al van oudsher een spijker werd genoemd was het mogelijk ooit zaadspijker. Sommige zaadspijkers waren gebouwd van steen en omgracht. Als eerste eigenaar werd in 1692 genoemd de Amsterdamse kruitfabrikant Abraham Crook. Wat deed een kruitfabrikant met een spijker in Diepenveen? Werd de spijker gebruikt voor de opslag van kruit? Had hij kruit verhandeld met de Stad Deventer? Was Crook getrouwd met een Deventerse en was het zijn buitentje?
Hoe dan ook, de Vredenburg werd in 1692 door Abraham Crook verkocht aan de Jasper Bittersz. Dapper (ovl 1679) en zijn broer Bernhard Bittersz. Dapper (ovl 1707), zonen van Bitter Dapper. Het zal vanaf toen Dappers spijker genoemd zijn. De aankoop betrof niet het totale goed Vredenberg. Want in 1739 verkochten J. van Westervelt en Berendina Maria van Westervelt een half deel van Vredenburg aan Joan Dapper en Berend Dapper – twee zoons van Bernhard. In 1740 verkochten Isabella en Berendina Maria van Westervelt nog een half deel van Vredenburg aan Joan Dapper en zijn vrouw Francine van Steenbergen. Kochten de Dappers bijvoorbeeld eerst eerst de gronden, toen de boerderij (1/2 deel) en daarna pas de spijker (andere halve deel)?
De Vredenburg in 1867.
Waarschijnlijk was de Vredenberg rond die tijd een flink buitengoed, gezien de verkoop in meerdere delen. In 1832 was het een slechts een klein groepje percelen te midden van bouwland en geen enkel spoor van enige landgoedaanleg. Joan Dapper en Francina Steenbargen verkochten de Vredenburg in 1739 en 1740 – dus ook in twee delen – door aan bewoner/pachter Jan Fokking. Mogelijk waren het toen een spijker met een boerderij. In 1742 had de Vredenburg nog steeds 2 vuursteden. In 1765 verkoopt weduwe Fokking de Vredenburg aan haar zoon Jan Fokking getrouwd met Janna Janszen Filips (ook Janna Janszen, Johanna Philips). Hij moest zijn broer en zusters de som van f 900.- uitkeren. Jan Fokkink wijzigde uiteindelijk in 1779 zijn achternaam via Jan Jansen op den Vredenburg naar Jan Jansen Vredenburg. Het echtpaar Fokkink-Philips kreeg zeker zes kinderen op de Vredenberg: Janna, Albert, Willemina, Marritien, Jan en Hendrik.
AFBEELDING DTB DIEPENVEEN
Van de zes kinderen Jansen Vredenburg heb ik latere levenstekens gevonden van Hendrik en Willemina. Hendrik werd postwagencommisaris in Deventer. Hij zorgde voor een kleine lading nazaten Jansen Vredenburg in Deventer. In 1780 werd de Vredenburg bewoond door Willemiene Jansen Vredenburg (ca. 1757-Borgele 1837). Zij werd alleen zo genoemd in 1780. Daarna heette zij Willemien Vredenburg, zonder de toevoeging Jansen. Zij trouwde twee keer. Zij bleef tot het eind van haar leven op de Vredenburg wonen. In 1834 stierven en haar tweede man en haar dochter Johanna die beiden op de Vredenburg woonde. Zij overleed er zelf in 1837. GEEN OPVOLG EIGENAREN??? De familie Jansen-Vredenburg was de laatste eigenaar van Vredenburgs Spijker. In 1889 was de Vredenburg van de kaart verdwenen.
Hoogtekaart met de locatie van de Vredenburg in de huidige situatie. De wijk Tuindorp rechtsonder ligt op de voormalige Margijnenenk. Het donkerbruine hoge gebied linksonder is de Molenenk. De Vredenburg heeft nog net droge voetjes in nattere tijden.
ANDERE VERHALEN
De broers Jan, Jacobus en Hendrik Jansen Vredenburg.
Spijkers rond Deventer
Borgeler Spijker