HEUKELENSEWEG 25
Nabij de Heukelenseweg 25 achter de Snippeling stond tot 1923 boerderij de Keukelenberg. De eerste bekende vermelding was in 1601. De boerderij werd meestal omschreven als katerstede. Ik heb twee betekenissen kunnen vinden van ‘keukelen’: kukelen en buitelen. Beide betekenissen zijn even leuk.
Er wordt nergens gesproken over een herenkamer of spijker in de aktes aangaande de Keukelenberg, men spreekt alleen over een katerstede. Maar er zijn twee interessante schilderijtjes gemaakt eind 19e eeuw door Frits Offerijns waarop je kan zien dat er een ongebruikelijk stenen spijkerachtig gebouw direct tegen de boerderij aan stond. De Keukelenberg was lang in bezit van de familie Ribbius in Deventer, een familie van rechters, dominees en bestuurders. Was het een oude opslagspijker? Was het hun buitenhuis? Het is wel iets bijzonders geweest gezien al die kleine raamkozijnen. Op vrijdag 29 september 1923 is de Keukelenberg geheel afgebrand. De oorzaak was brand in een motor tijdens dorswerkzaamheden.
De gegevens over eigenaren en pachters van een boerderij zoals de Keukelenberg kan je online vinden in diverse aktes in Collectie Overijssel. De gegevens van eigenaren van boerderijen zijn relatief goed traceerbaar. De overdracht van hun bezit werd bij een notaris vastgelegd, evenals het opnemen van een hypotheek. De Keukelenberg is van 1724 tot 1797 vijf keer van eigenaar gewisseld. Het bezit ging via logische volgorde de familie door. Waren er geen erfgenamen in de familie dan dan vererfe het bezit naar de eerst aangetrouwde familie. Soms werd de achternaam van de uitgestorven familie meegenomen in de naam van degenen die het bezit erfden
De geschiedenis van pachters is vaak moeilijker te volgen. Er werd vaak wel vastgelegd aan wie de ‘bouwerij’ werd overgedragen – dat waas meestal de oudste zoon. Er werd bijgehouden hoeveel vuurstedegeld men per erf afdroeg. Bij vroeg overlijden van de ouders werd vastgelegd welke buren werden aangesteld als mombers van de onmondige kinderen. Soms was er een melding van hout- of roggeverkoop of dat iemand een testament had opgesteld, of dat er een boedelinventaris had plaatsgevonden, dat een boerderij werd geveild, welke andere gronden of boerderijen er bij het bezit hoorden. Zo kan je het leven op de boerderij een beetje volgen. Maar een pachtcontract werd niet altijd verlengd, en de achternaam van de pachter werd vaak aangepast aan elke nieuwe boerderij die hij pachtte. Zo heette pachter Harmen Dam eerst Harmen Dam naar de boerderij in Wesepe waar hij werd geboren. Toen hij trouwde met Jenneken Keukelenberg en pachter werd op de Keukelenberg veranderde zijn naam in Harmen Keukelenberg. Toen hij op zijn oude dag pachter werd op de nabijgelegen boerderij Siemelink in Colmschate was zijn naam Harmen Ziemelink.
In het geval van de Keukelenberg kon ik met de beschikbare gegevens toch een kleine stamreeks van de pachtersfamilie Keukelenberg maken. De stamreeks kon ik checken en aanvullen met de gegevens uit de doop- trouw en begraafboeken van Colmschate.
STROOMDIAGRAM STAMREEKS MAKEN
1660 Bewoner Jan Keukelenberg betaalt hoofdgeld en vuurstedegeld.
1691 Bewoner Seino Jansen op de Keukelenberg.
1702 Bewoner Zeino op den Keukelenberg betaalt voor 1 vuurstede.
1743 Bewoner Jan Keukelenberg betaalt voor 1 vuurstede
1748 Bewoner Jan Seinen Keukelenberg staat in 1734 in het doopboek van Colmschate genoteerd als vader van Anthoni
1754 Bewoner Jan Zeine Keukelenberg en (zijn vrouw?) Janna Janssen nemen een hypotheek op drie akkers.
1761 Bewoner Janna Janszen transporteert de Keukelenberg aan haar zoon Teunis Keukelenberg. Jan is overleden. Er zijn 4 kinderen: Teunis Keukelenberg X Harmina Ganzebrink; Zeino Keukelenberg X Duistermars op St.Jurrien; Hermina Keukelenberg X Albert Wissink en Jenneken Keukelenberg X Hendrik Looman te Gorssel.
1780 Bewoner Teunis Keukelenberg X Harmina Ganzebrink (beiden ovl) Twee mombers aangewezen. Boedelinventaris.
1797 Bewoner Antoni Keukelenberg en Harmina Ganzebrink. Er waren 3 kinderen Jan 1766-1796; Garrit Jan 1773 en Janna 1763 -1789. De laatste gehuwd met Harmen Dam.
1782 Via de mombers komt de bouwerij aan de dochter Jenneken Keukelenberg.
1782 Bewoner Harmen Jansen Dam (Wesepe 2-03-1757-) en Jenneken Antonie (ook Teunissen) Keukelenberg (-5-01-1789)
1783 Doop kinderen Antonij 1783, Janna 1785, Harmannus 1788
1789 Bewoner Harmen Dam en Gerritdina Groot Swormink
1797 Eigenaar Harmen Dam
Harmen Dam, de laatste pachter op de Keukelenberg kocht in 1797 de boerderij van de eigenaar Cornelia Ribbius. In de 19de eeuw haalden grootgrondbezitters zoals Ribbius steeds minder rendement uit hun buitengoederen. De oncomfortabele buitenhuizen werden verhuurd. Als dat te weinig opleverde werd het buitengoed opgedeeld in verschillende kavels en bij opbod verkocht. Bomen en hakhout werden afzonderlijk verkocht, dat leverde meer geld op. De boerderijen werden vaak gekocht door de pachter die er al op zat. De boeren werden eigen baas. De spijkers op het erf raakten in verval en werden gesloopt. In het geval van de Keukelenberg liep het anders: de boerderij brandde af in 1923.
……………………………….
ANDERE VERHALEN
Familie van Eijll Ribbius-Duikink op het Hoge Huis