POLSTRAAT 80 DEVENTER
De Opregte Haarlemsche Courant 1717: “Men presenteert uyterhand te verkopen een zeer welgelegene Brouwerije, genaemt de Klaver, staende en gelegen binnen Deventer, werdende door Hendrick van Kalker gedreven, is voordien met 2 Ketels en Beunen of Kuypens, mitsgaders met Koel-Backen, Pomp-Molen en verder alle Gereedschap daer toe behorende, als mede met een Stal en bequame gelegenheyt om Turf en Hout te kunnen bergen: en daer en boven met noch een schoone Mouterye en Eest, met een bequaem Woonhuys, alles aen malkanderen gelegen: Ymand hier in gading hebbende om het selve of geheel of buyten het Woonhuys (dat bequamelijk soude kunnen afgescheyden werden) te kopen, die kome by gemelde Kalker ter Stede voornoemt.”
De broers Lambert en Berend Bussemaker
Hendrik van Kalker AFB ADV 1717 zette zijn bierbrouwerij de Klaver aan de Zandpoort te koop om te gaan boeren in Groningen. Het is niet zeker of de Bussemakers de welgelegen brouwerij meteen dat jaar van Hendrick van Kalker hebben gekocht. Zeker is wel dat Berend Bussemaker vanuit Borne in 1728 trouwde met Geertrui ten Cate en in 1728 kleinburger van Deventer werd. In 1731 werd hij genoemd als eigenaar van ’t Eenhoorn aan de Polstraat 80. Zijn broer Lambert Bussemaker trouwde in 1726 met Catharina ten Cate en stond daarna geregistreerd als koopman op de Brink.NOG EEN KAARTJE TOEVOEGEN
Huis ‘t Eenhoorn in de Polstraat 80 werd in 1731 aangekocht door Berend Bussemaker. Het perceel van Polstraat 80 liep aan de achterzijde door naar de Zandpoort. Aan de Zandpoort stond brouwerij De Klaver. De huidige gevel is 19de eeuws.
Hendrik Bussemaker X Anneke Bussemaker
Hendrik, de oudste zoon van Berend trouwde met Anneke Bussemaker, de dochter van zijn broer Lambert – zij was zijn volle nicht. Anneke en Hendrik Bussemaker woonden op de Brink XX, Hendrik werkte bierbrouwer in de Polstraat (80?) Hendrik was tevens diaken in de doopsgezinde kerk. Zij kregen voor zover bekend 1 zoon. Het echtpaar bezat een jeneverstokerij want na de dood van Hendrik in 1797 bood weduwe H. Bussemaker in 1800 een woonhuis met branderij te koop aan. Was dit misschien de brouwerij aan de Zandpoort?
Berend Bussemaker X Hillegonda van Delden
Zoon Berend werd niet genoemd als bierbrouwer maar wel als koopman en lid van de gemeenteraad. Berend Bussemaker trouwde Hillegonda van Delden – dochter uit een doopsgezinde koopmansfamilie in Deventer. Zij bewoonden Brink 95, een prominent pand op de rechterhoek van de Spijkerboorsteeg. Daarnaast bezaten ze twee pakhuizen aan Achter de Muren Vispoort. Naast Meermuiden bezaten zij ook nog drie flinke boerderijen in Nijbroek en Welsum. Ook de familie van Delden had meerdere bezittingen aan de overkant van de IJssel. Hillegonda en Jan kregen vijf kinderen. Oudste zoon Jan werd uiteindelijk burgemeester in Borne, de geboorteplek van opa Berend en Lambert Bussemaker. Oudste dochter Anna trouwde in 1812 met achterneef en bierbrouwer Jan Bussemaker – de jongste zoon van Izak Bussemaker en Grietje Barlagen. Zo bleef alles binnen de familie.
Izak Bussemaker en Grietje Barlagen omstreeks 1785, het koopmansechtpaar in de Polstraat (RKD).
Izak Bussemaker X Grietje Barlagen
Izak was de tweede zoon van Berend Bussemaker. Hij was koopman en trouwde in 1766 Grietje Barlagen, een dame van de Groninger klei bij Nieuwolda onder Delfzijl. Zij woonden in de Polstraat 80. Izak was diaken in de doopsgezinde kerk en deed in 1777-1789 dienst als Deventer brandmeester. Het echtpaar kreeg zeker acht kinderen. Izak en Grietje lieten in eindd 18de eeuw het nieuwe herenhuis Meermuiden bouwen.
Hun zoon Herman was later wijnkoper in de Polstraat. Zoon Hendrik en zijn vrouw Sjuwke Maria Cats uit Leeuwarden woonden eerst in Amsterdam waar hun kinderen werden geboren maar keerden in XXXX weer terug naar de Assenstraat 14 in Deventer. Zoon Gerrit was wijnkoper en woonde met zijn vrouw op buitengoed de Ziele in Twello CHECK. De jongste zoon Jan Bussemaker trouwde in 1812 zijn achternichtje Anna Bussemaker en had interesse in de bierbrouwerij in de Polstraat.
Het hoge pand met hijshuis is de oude brouwerij De Klaver begin 20ste eeuw vlak voor de sloop. Het pand grensde aan de achterzijde aan het woonhuis Polstraat 80.
APARTE FOTO
Pakhuis Polstraat 76-78 werd in 18XX aangekocht door Jan Bussemaker – dit perceel liep ook door tot aan de Zandpoort.
Jan Bussemaker X Anna Bussemaker
Jan en Anna namen het pand Brink 95 over van Anna’s ouders en Jan werd bierbrouwer in de Klaver in de Polstraat. Ook Jan was diaken in de doopsgezinde kerk. In 1816 schreven Jan Bussemaker en Rebecca van Dalen, de weduwe van Jacob BOLTE, bierbrouwer op het Bergschild samen een REQUEST aan de Tweede Kamer. Het was een pakkend betoog tegen het invoeren van belasting op de import van bier, juist nu de bierbrouwers ‘den zwaren tijd van den wreden Franse bezetter’ hadden weten te doorstaan. Bovendien: in de 17e en 18e eeuw was de bierconsumptie flink afgenomen en men dronk steeds vaker koffie, thee en cacao. De Bussemakers maakten zich duidelijk zorgen over hun gading. Ondanks zijn request had Jan begin 19de eeuw genoeg geld om een paar boerderijen te kopen. Jan en Anna Bussemaker hadden zeker negen kinderen. Dochter Grietje erfde later boerderij Olger in Herxen en dochter Sjuwke kreeg de Overmars in Welsum. Het familiegoed Meermuiden aan de overkant van de IJssel in Twello werd verdeeld over alle nog levende kinderen. Meermuiden werd niet alleen gebruikt als zomerhuis, maar men woonde er soms ook permanent. Jan stierf in de Polstraat in 1854, zijn vrouw Anna op Meermuiden ruim 10 jaar later. Hun ongehuwde dochter Hillegonda zou ook tot haar dood in 1884 op Meermuiden blijven wonen.
Berend Barlagen Bussemaker X Gertrudda Gerarda Eisabeth Resius
>> WOONHUIS ZOEKEN
De zoons Izak en Berend Barlagen Bussemaker volgden vader Jan op in de Polstraat 2040 (ANDER NUMMER?). Izak was de brouwer en Berend de koopman. Berend was ook diaken in de doopsgezinde kerk. De naam Barlagen – de meisjesnaam van oma Grietje Barlagen – werd in 1881 officieel toegevoegd aan zijn achternaam. De Bussemakers adverteerden regelmatig in de krant met Beiersch Bier, Minnebier, Dubbel Deventer, Dik Deventer of Deventer Gezondheidsbier. De brouwerij werd in 1871 omgezet in een stoombrouwerij. In 1873 stierf broer en brouwer Izak.
ADERTENTIE VERKOOP ONROERENDE GOEDEREN BROUWERIJ
In 1876 werden woonhuis, mouterij en brouwerij in de Polstraat met overige bedrijfsgebouwen te koop gezet. Berend en zijn zussen Martha en Johanna Bussemaker investeerden in 1885 geld in de Naamloze Vennootschap Stoombrouwerij de Klaver. De verkoop van de brouwerij was dus nog niet voltrokken. Maar in 1889 werd ook de inboedel van de brouwerij door de deurwaarder verkocht en was brouwerij de Klaver definitief geschiedenis. Zoon Mattheus was nog de enige bierbrouwer in de familie, maar was in 1889 nog geen 19 jaar oud. In 1896 vertrok Berend met zijn met zijn gezin naar Meermuiden en stierf uiteindelijk in Olst WAAR. Meermuiden vererfde eerst op zoon Jan Barlagen Bussemaker – raadsheer in het Hoog Gerechtshof in Nederlandsch-Indië – daarna op dochter Anna Bussemaker getrouwd met Steven van Delden. Weduwe Anna van Delden-Bussemaker stierf op Meermuiden in 1951. Het huis werd na 1951 verkocht aan een tuindersfamilie.
In 1749 woonde er al een ‘mons. Bussemaekers in de camer’ op huis Meermuiden in Twello. Dit zou heel goed Lambert Bussemaker geweest kunnen zijn. Hij kocht hofstede Meermuiden rond 1760. Het was toen waarschijnlijk een boerderij met een in- of aangebouwde herenkamer. In 1786 liet de familie er een nieuw herenhuis bouwen. Het bestond aanvankelijk uit een ondiep rechthoekig blok waar later eenzelfde rechthoekig blok achter is geplaatst. Er stond ook een koetshuis en een boerderij bij. Het buitengoed bleef tot 1951 in bezit van de familie, en werd niet alleen als zomerhuis gebruikt maar soms ook permanent bewoond. Het huis werd gesloopt in 1973.
MEER VERHALEN
Twee Bussemakershuizen op de Brink
De doopsgezinde schuilkerk in de Korte Assenstraat
TIP
Museum Bussemakershuis in Borne
EXTRTA BRON
Een wit vaantje op de Brink, De geschiedenis van de Doopsgezinde gemeente te Deventer – B. Rademaker-Helfferich, Arko Boeken Deventer